Hastalarımızın laboratuvarımıza gelirken yapılacak testlere göre hazırlıklı olmaları çok faydalıdır. Bu hazırlıklar testlerin doğru ve güvenilir olması için belirlenmiş bazı temel kurallardır. Bu hazırlıkların tam olarak yapılması test sonuçlarının güvenilirliği açısından çok önemlidir.
Bu hazırlıklar nelerdir:
Açlık Hali:
Açlık, çok sayıda test için gereklidir. Kan örneği alımı için 10-12 saatlik açlık yeterlidir. Açlık halinin; 8 saatten az ve 16 saatten uzun olmaması gereklidir.
Mutlaka 10-12 Saatlik Açlık İstenen Testlerden Birkaç Örnek:
• Açlık Kan Şekeri (Glukoz)
• Trigliserid
• T.Kolesterol
• HDL- Kolesterol
• LDL- Kolesterol
• T.Demir
• T.Kalsiyum
• Ürik Asit
• Alkalen Fosfataz (ALP)
• İnorganik Fosfor
• Laktat Dehidrogenaz (LDH)
• Homosistein
• Lipoprotein(a)
• Vitamin B12
• Folik Asit
• Çinko
• İnsulin
• Vitamin D3
• Parathormon (PTH)
• Growth Hormon (GH)
• Gastrin gibi.
Mutlaka açlık istenen testler dışındaki diğer testler içinde hastanın bir engel durumu yok ise açlık hali tercih edilir. Laboratuvara gelmeden yoğun fiziksel aktivitelerden kaçınılmalı, kan vermeden önce 15-20 dakika dinlenilmeli ve daha sonra tercihen oturur pozisyonda kan verilmelidir. Kan verme için sabah saatleri (saat: 08.00-10.00) tercih edilmelidir. Öğleden sonra (saat: 16.00-18.00) alınan numunelerde (Kortizol gibi) alınma saati mutlaka yazılmalıdır. Sürekli kullanılan ilaçlar yapılacak tetkik ile karışıklığa neden olabilecek ise doktorunuzun tavsiyesi ile kan vermeden önce kesilmelidir.
Normal Erişkinlerde Oral Glikoz Tolerans Testi (OGTT) Uygulaması:
• Hastalara teste başlamadan 3 gün öncesinden en az 150-200 g/gün karbonhidrat içeren normal bir beslenme uygulanır.
• Test 10-12 saat açlığı takiben, tercihen sabah saatlerinde yapılır.
• Hastalara ağızdan şekerli su verilip, 30 dakika aralıklarla kan örneği alınır
• Test süresince herhangi bir şey yiyilip, içilmez, hasta oturur durumda bulunur.
• Hastaların hiçbir fiziksel aktivitesi kısıtlanmaz.
• Test günü ilaç kullanılmaz.
• Test sadece ayaktan hastalara uygulanır. Yatak istirahatı bu testi bozar.
• Test süresince sigara içilmez,
• Kusma, bayılma gibi istenmeyen durumlarda test iptal edilir.
Gebelik Diabet Hastalığı (Gestasyonel Diabet) Tanısı için Gebelerde Oral Glikoz Tolerans Testi (OGTT) Uygulaması:
• OGTT gebeliğin 24-28. haftasında uygulanır.
• Açlık gerekli değildir. Günün herhangi bir zamanında ağızdan şekerli su verilir. Gebenin kendisini iyi hissetmesi yeterlidir.
• 1 saat sonra süreyle istirahat edilir. 1 saat sonra kan örneği alınır.
• Test süresince herhangi bir şey yiyilip, içilmez, hasta oturur durumda bulunur.
• Test süresince sigara içilmez,
• Kusma, bayılma gibi durumlarda test iptal edilir.
24 SAATLİK İDRAR TOPLAMA:
• İdrar toplanmaya başlayacağımız sabah uyandıktan sonra; ilk idrar tuvalete, daha sonraki 24 saat süresince tüm idrar özel toplama kabına biriktirilir. Ertesi sabah uyanınca ilk idrar da toplama kabına eklenir ve idrar toplama işlemi tamamlanır.
• Örneğin: sabah 7.00’den ertesi gün sabah 7.00’e kadar biriktirilir. Bu zaman süresince tüm yapılan idrarlar özenle toplama kabına biriktirilir. Biriktirilen idrar karanlık, kuru ve serin bir yerde korunur.
• İdrar en kısa zamanda laboratuvara ulaştırılır.
• İdrarda ölçülecek test için koruyucu madde gerekebilir. Bu madde laboratuvardan sağlanır. İdrar toplamaya başlamadan önce bu koruyucu madde özel toplama kabına konur. Özel kaba yapılan her idrardan sonra kap kibarca çalkalanır. Ağzı kapatılıp, saklanır.
• Hafta sonları idrar toplanacak ise, pazar sabahı başlayıp, pazartesi günü idrar laboratuvara getirilir Cumartesi günleri idrar toplanırsa, Pazartesi gününe kadar bazı değerler değişebilir.
• Bazı tetkikler için idrar toplanmadan önce ve toplama esnasında perhiz gereklidir. Laboratuvardan gerekli bilgi öğrenilebilir.
Tam İdrar:
• Tam idrar tetkiki için özel kaba alınan spot idrar örneği, 1 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Kadın hastalarda adet dönemi ise laboratuvar bilgilendirilmelidir. Gerekirse adet döneminden sonra numune verilmelidir.
• Kültür İçin:
• Son 48 saat içinde antibiyotik kullanılmamalı,
• Boğaz kültürü için son 1 saat içinde beslenme yapılmamış olmalı,
• İdrar kültürü için özellikle ilk idrarın dışarı atılması ve orta idrar örneği alınmalı,
• Abse, yara gibi örneklerde antiseptik madde yada pomad kullanılmamalıdır.
Dışkıda Gizli Kan:
En az 2 gün öncesinden kırmızı et, et içeren şarküteri ürünleri (sucuk, pastırma, salam vb), brokoli, turp, şalgam gibi gıdaların kesilmesi gereklidir. Ayrıca dışkılama sırasında zorlanmamak için acılı gıdaların yenmemelidir. Hemoroidi olan ve aspirin gibi antienflamatuar ilaç ve demir ilaçları kullanan hastaların ve kadın hastalarda adet döneminde örnek toplanması yalancı pozitif sonuçlara neden olabilir, bu durumların laboratuvara bildirilmesi gereklidir. Dışkıda gizli kan testi yaptırmadan önce sebze (marul, ıspanak gibi), meyve (şeftali, elma, kayısı, üzüm gibi) ve az miktarda fındık, tavuk veya balık yenilebilir. Test pozitif çıkarsa, hastanın 3 günlük özel diyet (beyaz diyet) yapması ve bunun sonunda testin tekrarı önerilir.
Dışkıda Parazit Tahlili:
Dışkı örneği, özel kabında en geç 30 dakika içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Selofan bant incelemesi ise, yataktan kalkar kalkmaz tuvalet ihtiyacını gidermeden uygulanmalıdır. Bu kurallara uyulmadan alınan örneklerde parazit yumurtalarının görülmesi olasılığı azalır. Arka arkaya en az 3-4 gün örnek alınması parazit yumurtası görülme şansını arttırır.
Spermiogram Tetkiki ( Sperm Morfolojisi):
Tetkike gelmeden önce en az 3-6 gün süreyle cinsel perhiz yapılması gerekmektedir. Bu surede hastanın cinsel ilişkiye girmemesi ve masturbasyon yapmaması gereklidir. Dışarıdan getirilecek örneklerin yarım saat içinde laboratuvara ulaştırılması gerekmektedir.
1.Trimestr ve 2.Trimestr Tarama Testi:
1. Trimestr (11-13 hafta) tarama testi ve 2.Trimestir (14-24 hafta tercihan 16-18 hafta) tarama testi:
Bu testler için bebeğin ultrason ölçümü ile örnek alımını aynı gün yapılmalı ve örnek vermeye gelirken ultrason raporu da getirilmelidir.
İlaç Düzeyleri:
Doktorumuzun başka önerisi yok ise, son ilaç alımının üzerinden 10-12 saat geçmiş olmadır.
Saç, Deri ve Tırnak Mantar İncelemesi:
Direkt mantar incelemesi veya mantar kültürü yapılabilmesi için de bazı ön hazırlıklar gerekmektedir.
Mantar analizi veya mantar kültürü yaptırmadan önce en az 1 hafta süreyle mantar ilacı kullanılmamalı, cilt veya tırnaktan alınacak örneklerde bu bölgelerin yıkanmaması, keselenmemesi ve sabunlanmaması, eğer tırnaktan örnek alınacaksa tırnağın 15-20 gün kesilmemesi gerekmektedir.
