Human papilloma virüs (HPV), genital temasla, çoğunlukla vajinal ve anal seks yoluyla bulaşan, yaygın bir virusdür. Yaklaşık 40 tip HPV kadın ve erkeklerin genital bölgelerine bulaşabilir. Çoğu HPV tipleri herhangi bir semptom göstermeksizin kendiliğinden iyileşirken, bazı tipler kadınlarda rahim ağzı kanserlerine neden olmaktadır. Bu tipler aynı zamanda anüs kanseri, vajina kanseri ve vulva (vajinanın açıldığı yerdeki alanın etrafı) kanseri de dahil olmak üzere daha seyrek görülen genital kanserlere de sebep olur. Diğer tip HPV’ler genital siğil adı verilen, erkeklerin ve kadınların genital bölgelerinde oluşan siğillere yol açarlar. Başlıca genital hastalıklarla ilgili 4 tür HPV vardır. HPV 16 ve 18 türleri rahim ağzı kanseri vakalarının %75’ine yol açarken, tip 6 ve 11 genital siğil vakalarının %90’ına neden olur. Her yıl Birleşik Devletler’de oluşan 6 milyon yeni HPV vakasının %70 oranında 15 – 24 yaş aralığında görüldüğü tahmin edilmektedir. 35 – 55 yaş arası kadınların yarısına rahim ağzı kanseri teşhisi koyulmasına rağmen teşhis koyulan kadınların çoğu HPV’ye gençlik döneminde ve 20’li yaşlarında maruz kalmışlardır.

Aktif cinsel yaşantısı olan insanların en az %50’si hayatlarının bir döneminde HPV taşırlar. Hem erkek hem de kadınlar bu virüsü kapıp başkalarına farkında bile olmadan bulaştırabilir. Genital siğiller son derece bulaşıcıdır ve size bulaşması için mutlaka cinsel birleşme gerekmez. Enfekte olmuş herhangi biriyle bulunduğunuz cinsel münasebet sizin de HPV kapmanıza neden olabilir. Kondom kullanımı doğru ve sürekli olduğunda HPV’ye yakalanma riskini azaltır. Fakat kondom tarafından kapatılmayan bölgelere HPV bulaşabilir. Yani kondom HPV’ye karşı tam koruma sağlamamaktadır.

Çalışmalar aşının; vulva, vajina ve serviksin (rahim ağzı) prekanseröz lezyonları ve genital siğiller dahil aşı içerisinde bulunan HPV tiplerinin sebep olduğu hastalıklarda %100’e varan koruma sağladığını ortaya koymuştur. Aşı tüm HPV türlerini içermediğinden tüm rahim ağzı kanserleri ve genital siğillere karşı korumaz. Rahim ağzı kanserlerinin ortalama %30’u aşı tarafından korunmayacaktır, bu sebeple kadınların rutin pap smear testiyle rahim ağzı kanseri taramalarına devam etmeleri önem taşımaktadır.  Ayrıca aşı %10 oranındaki genital siğillere karşı koruma sağlamaz. Bu sebeple aktif cinsel hayatı olan bireylerin HPV ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmaları önemlidir.

HPV aşısı 11-12 yaşlarındaki kız çocuklarına önerilir ve 9 yaşından itibaren uygulanabilir. Ayrıca 13 ila 26 yaş aralığındaki aşılanmamış veya aşı serisini tamamlamamış kadınlara uygulanması da önerilir. İdeal olan bayanların aktif cinsel yaşama başlamadan aşılanmalarıdır. Bunun sebebi; aşının, aşıyla korunabilen dört HPV tipinden hiçbirini taşımayan bayanlarda çok daha etkili olmasıdır. Aktif cinsel hayatı olan bayanlar da bu aşıdan faydalanabilirler. Aşılamadan en büyük yarar genç kızlar ve HPV ile infekte olmamış kadınlarda sağlanmaktadır. Seksüel aktif olan kadınların aşılanması hasta ile doktorun birlikte vermesi gereken bir karardır. Öncelik organize tarama yapılamayan gruplara verilmelidir. Çok az sayıda bayan HPV’nin dört tipini aynı anda taşımaktadır. Bu sebeple bayanlar enfekte olmadıkları diğer tiplere karşı hala aşılanabilirler. Etkinliği bir miktar azalsa da 40 yaşına kadar yapılmasında bir sakınca bulunmamaktadır. Smear kontrollerinde değişim saptanan kadınlarda HPV tiplemesi yapılması önemlidir. Tipleme sonucu HPV tip 6,11,16 ve 18'den herhangi birisi saptanmadı ise bu kadınların aşı olması yararlıdır. HPV tip 6,11,16 ve 18 pozitif olan kadınlarda aşının etkinliği konusunda yeterli veri yoktur. Fakat aşılama öncesi HPV testi veya smear gereksizdir.

Ülkemizde iki tip aşı bulunmaktadır. Quadritravalan (Tip 16,18,6,11 içerir) aşı ve bivalan (Tip 16,18 içerir) aşı kullanılmaktadır. Aşı üç doz şeklinde yapılır. Birinci dozdan 2 ay sonra ikinci doz ve 6 ay sonra da üçüncü doz uygulanır.

Hamile bayanlara tavsiye edilmez. Eğer bir kadın aşılama serisine başladıktan sonra hamile olduğunu öğrenirse, üç dozluk seriyi tamamlamadan önce hamileliğin bitimini beklemelidir. Emziren bayanlara yapılabilir.

En sık görülen yan etki kırgınlıktır. Ciddi yan etkilere rastlanmamıştır.
Bayanlar üç sebeple aşı olsalar bile rahim ağzı kanseri taraması (pap smear) yaptırmaya devam etmelidirler. Birincisi; aşı, rahim ağzı kanserlerine sebep olan tüm HPV tiplerine karşı korumaz, dolayısıyla aşılanmış bayanlar hala bazı kanserler açısından risk altındadır. İkincisi; bazı kadınlar dozları tamamlamamış veya zamanında yaptırmamış olabilirler, bu sebeple aşıdan istenen koruma sağlanmaz. Üçüncüsü; eğer önceden aşı içeriğindeki HPV türünden birinden enfekte olunmuşsa aşıdan istenen korunma sağlamaz.

Yalnızca kızların mı yoksa her iki cinsin birden mi aşılanması gerekliliği henüz netlik kazanmamıştır. Temel olarak yalnızca kızların aşılanması yeterli olabilir. Bu konuda maliyet hesaplarının yapılması gereklidir. Bazı ülkelerde adolesan çağındaki erkekler de aşılanmaktadır.