Pnömokok aşısı, zatüre (pnömoni), menejit ve bakteriyemi (bakterinin kana geçmesi) gibi ciddi tablolara neden olabilen Streptococcus pneumoniae’ye karşı geliştirilen bir aşıdır. Bakteri kişiden kişiye solunum yoluyla (hava yoluyla) bulaşır. Pnömokoklar Amerika’da her yıl 6000 civarında ölüme neden olmaktadır. Bu ölümlerin yaklaşık yarısının aşı ile önlenmesi mümkündür.

Bu bakterinin 80’den fazla tipi vardır.  Aşılar en sık görülen ve en ciddi hastalık oluşturan tiplere göre hazırlanmaktadır. Bu tiplerden birisiyle hastalık geçirmiş olmak diğer tiplerin oluşturabileceği hastalıktan korumaz. Bir kişi bir ya da birkaç kez ciddi pnömokokal hastalık geçirmişse bile yine de aşılanması gerekmektedir.

İki ana tip pnömokokal aşı bulunmaktadır.

1)Pnömokokal polisakkarid aşı:23 tip saflaştırılmış pnömokokal bakteri proteini içerir. 2 yaş ve üzerindeki pnömokokal hastalıklar için risk altında olan kişilere uygulanır.
2)Pnömokokal konjuge aşı:7 tip pnömokokal bakteri proteini içerir. Bebekler ve küçük çocuklarda (6 ay-5 yaş) uygulanır.

Genel olarak polisakkarid aşı, ciddi hastalıkları önlemede %60-70 etkindir. Konjuge aşı ise %89 oranında etkinlik gösterir.  
Pnömokok polisakkarid aşı bacak veya koldan kas içine veya yağlı dokuya enjeksiyonla uygulanır. Konjuge pnömokok aşısı ise kas içine enjeksiyon şeklinde uygulanmaktadır. İlk 6 içindeki tüm bebeklere 2, 4, 6. aylarda 3 doz ve 12-15. aylar arasında tekrar doz olarak toplamda 4 doz halinde yapılır. 7-11 aylık arası bebeklerde aşıya başlanacaksa 1 ay ara ile iki doz ve 1-2 yaş arası 3.doz yapılır. İkinci ve üçüncü dozlar arasında en az iki ay olmalıdır. 12-23 aylık arası çocuklara aşı yapılacaksa en az 2 ay ara ile 2 doz halinde aşı yapılmalıdır. 2 yaşın üzerindeki çocuk ve yetişkinlerde ise aşı tek doz halinde yapılır. Ciddi hastalığı olan çocuklar hem konjuge pnömokok aşısı ile aşılanmalı hem de 2 yaşından sonra polisakkarid aşı ile aşılanmalıdır. Pnömokok aşısının sağlıklı büyük çocuklarda ve yetişkinlerde bir kez yapıldıktan sonra tekrarına gerek yoktur. Fakat ilk doz aşısını 65 yaşından önce olan kişiler, 65 yaşından sonra, bir önceki dozdan sonra 5 yıl geçtiyse ikinci doz aşı olmalıdır. Benzer şekilde 2 yaşından büyük olan ve kalp hastalığı, şeker hastalığı gibi uzun süreli sağlık problemi olan kişiler, ilk dozdan sonra 5 yıl ve daha uzun bir süre geçtiyse ikinci doz aşı olmalıdır.

Kimler pnömokok aşısı olmalıdır:

1)65 yaş ve üzerindeki kişiler
2)2 yaşın üzerinde olan ve kalp hastalığı, orak hücreli anemi, alkolizm, akciğer hastalığı, şeker hastalığı, siroz ve beyin omurilik sıvı kaçağı olan kişiler
3)2 yaşın üzerinde olan ve enfeksiyonlara karşı vücudun bağışıklık sisteminin direncini zayıflatan bir hastalığı ve özel bir durumu olan kişiler (Hodgkin hastalığı, böbrek yetmezliği, nefrotik sendrom, lenfoma, lösemi, multiple myelom, HIV enfeksiyonu veya AİDS olan, dalağı olmayan veya işlev görmeyenler veya organ nakli yapılan kişiler gibi)
4)2 yaşın üzerinde olan ve vücudun enfeksiyon hastalıklarına karşı direncini azaltan bir ilaç kullanan veya tedavi almakta olan kişiler (örneğin, uzun süreli steroid tedavisi, bazı kanser ilaçları ve radyasyon tedavisi gibi)
5)Kronik akciğer hastalığı ve astımı olan ya da sigara içen kişiler
6)2 yaşın altındaki tüm çocuklar

Pnömokok aşısı çok güvenli bir aşıdır. En sık görülen yan etkiler aşı yapılan yerde görülen kızarıklık, ağrı ve şişliktir.  Çok daha seyrek olarak hafif ateş, kas ağrıları görülebilir. Nadiren alerjik reaksiyona neden olabilir ve bu hastalara bir daha pnömokok aşısı uygulanmaz. Hamile kadınlara uygulanması önerilmez. Orta ve ağır hastalık geçirmekte olan kişiler pnömokok aşısı ile aşılanmalarını hastalıkları düzelene kadar ertelemelidirler.