İnsanın sağlıklı ve üretken olabilmesi için gerekli olan besin öğelerini alıp kullanması BESLENME olarak tanımlanır. Sağlıklı ve dengeli beslenmek için karbonhidrat, protein, yağ, vitamin ve minerallerden kişinin gereksinimi kadar alması önemlidir. Beslenme programı bireye özgü olmalıdır.
Vücut ağırlığı; kemik diş kas, organlar, sıvılar ve yağ dokusunun toplamıdır. Büyüme, üreme, yaş ve fiziksel aktivite ile bu değerlerin her biri değişikliğe uğrayabilir.
Bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının artması sonucu ŞİŞMANLIK ortaya çıkar. Şişmanlığı tanımlamakta değişik yöntemler kullanılır. Bunlardan bir tanesi de BİYOELEKTRİK İMPEDANS (BIA) cihazıdır.
Vücut bileşenlerinin analizi, şişmanlığın saptanmasında sınıflandırılmasında ve diyet tedavisinin takibinde önemlidir.
BİA ÖLÇÜMÜ NASIL YAPILIR
Uygulama sırasında elektrotlara el ve ayak yerleştirilir.
Cihazın elektriksel akımı 800mA’lik bir akımdır. Elektrik akımı vücuttaki iletken materyaller aracılığı ile iki elektrot arasında akar. Akımı fiziksel olarak taşıyan vücut bileşenleri sodyum, potasyum gibi iyonlardır. BIA ile ölçülen elektriksel ve biyolojik parametreler kişiden kişiye değişiklik gösterir.

BIA ÖLÇÜM ÖNCESİNDE
Ölçümden 3 saat öncesinde açlık, kafein içeren içeceklerin tüketilmemesi,12 saat öncesinde ağır egzersiz yapmamış olmak, menstural siklus’tan 3 gün sonrası, ölçüm sırasında bireyin üzerinde metal bulunmaması ölçüm sonuçlarının doğru olarak değerlendirilmesi açısından önemlidir
BIA KULLANIMINI SINIRLAYAN FAKTÖRLER
Hamilelikte,
Kalp pili taşıyanlar,
Ampütasyonlu kişiler,
Tek taraflı felç olanlarda,
Defibratör takılmış hastalar
Doku atrofisine veya perfüzyon değişikliklerine neden olan nöromuskuler durumlarda
Ascit, periferal ödem, travma, yanık, sepsis ve diyaliz sırasında vücut sıvı dağılımının değiştiği durumlarda BIA analizi geçerli değildir.

BIA’NIN SPORCULARDA KULLANIMI
BIA kullanımına ilişkin sporculara özgü diğer bir faktör normal nüfusa oranla sporculara vücut yağ oranlarının çok düşük olmasıdır.
Akut egzersizde BIA ile vücut kompozisyonunun belirlenmesini etkileyebilecek faktörler sıcaklık hidrasyon ve depolarıdır. Sporcularda ve sık sık düzenli egzersiz yapan kişilerde egzersiz sonrası dönemde bu tür değişiklikler ortaya çıkar. Bu nedenle sporculardan alınan ölçümlerde sedan ter olanlara oranla daha fazla değişkenlik gösterir.

Sporculara özgü bu fizyolojik faktörler toplam yağsız kas kitle içindeki kasların payının artmış olması ve sedan ter bireylere oranla kemik yoğunluğunun değişmiş olasıdır.
Sporcularda karbonhidrat yüklemesi durumunda BIA ölçümü yapılırsa hesaplanan yağsız kas değeri yüksek bulunur.
Egzersiz deri sıcaklığını damar perfüzyonunu deri altı kan akımını artırarak hiperemi ve vazodilatasyona neden olarak rezistans değerlerini etkileyebilir. Bu nedenle BIA ölçümlerinin yoğun egzersizlerden saatler sonra yapılması önerilir.
ATLETLER İÇİN YAĞ ORAN TABLOSU
|
Vücut geliştirme, |
Bisiklet, koşu, |
Jimnastik, aerobik |
Yüzme, tenis, |
Bayan |
%10-12 |
%12-17 |
%10-17 |
%12-19 |
Bay |
%5-8 |
%5-12 |
%5-16 |
%6-13 |
|
|
|
|
|
KIZ ÇOCUKLAR İÇİN YAĞ ORAN TABLOSU % |
|||||
YAŞ |
ÇOK ZAYIF |
İYİ |
ORTA |
YÜKSEK |
ÇOK YÜKSEK |
7-8 |
9.1 |
13.3 |
18.5 |
24.0 |
27.0 |
8-9 |
9.6 |
14.0 |
19.2 |
24.7 |
27.8 |
9-10 |
10.2 |
14.7 |
20.0 |
25.6 |
28.8 |
10-11 |
11.0 |
15.6 |
21.0 |
26.7 |
29.9 |
11-12 |
11.7 |
16.4 |
21.8 |
27.5 |
30.7 |
12-13 |
12.5 |
17.1 |
22.5 |
28.1 |
21.3 |
13-14 |
13.7 |
18.2 |
23.6 |
29.2 |
32.2 |
14-15 |
14.8 |
19.3 |
24.5 |
30.0 |
33.1 |
15-16 |
15.4 |
19.7 |
24.7 |
30.0 |
33.0 |
16-17 |
15.5 |
19.5 |
24.3 |
29.3 |
32.2 |
17-18 |
16.5 |
19.3 |
23.8 |
28.7 |
31.4 |
ERKEK ÇOCUKLAR İÇİN YAĞ ORAN TABLOSU % |
|||||
YAŞ |
ÇOK ZAYIF |
İYİ |
ORTA |
YÜKSEK |
ÇOK YÜKSEK |
7-8 |
7.7 |
11.0 |
15.4 |
20.5 |
23.6 |
8-9 |
7.6 |
11.3 |
16.2 |
21.9 |
25.3 |
9-10 |
7.5 |
11.4 |
16.7 |
22.8 |
26.5 |
10-11 |
7.4 |
11.6 |
17.1 |
23.6 |
27.4 |
11-12 |
7.4 |
11.8 |
17.6 |
24.2 |
28.2 |
12-13 |
7.5 |
11.9 |
17.7 |
24.3 |
28.2 |
13-14 |
7.9 |
12.1 |
17.5 |
23.7 |
27.3 |
14-15 |
8.6 |
12.5 |
17.4 |
23.1 |
26.3 |
15-16 |
9.6 |
13.1 |
17.7 |
22.8 |
25.7 |
16-17 |
10.4 |
13.7 |
17.9 |
22.7 |
25.4 |
17-18 |
11.0 |
14.1 |
18.1 |
22.7 |
25.4 |
STANDART ÖZELİKLERE SAHİP (BAYAN) İÇİN YAĞ ORAN TABLOSU % |
|||||
YAŞ |
KRİTİK |
DÜŞÜK |
NORMAL |
YÜKSEK |
ÇOK YÜKSEK |
20-29 |
10 altında |
10-18 |
18-26 |
26-30 |
31 üstünde |
30-39 |
11 altında |
11-20 |
20-28 |
28-32 |
33 üstünde |
40-49 |
12 altında |
12-22 |
22-31 |
31-34 |
35 üstünde |
50-59 |
13 altında |
13-27 |
27-34 |
34-37 |
38 üstünde |
60 ve üstü |
14 altında |
14-28 |
28-36 |
36-40 |
41 üstünde |
STANDART ÖZELİKLERE SAHİP (BAY) İÇİN YAĞ ORAN TABLOSU % |
|||||
YAŞ |
KRİTİK |
DÜŞÜK |
NORMAL |
YÜKSEK |
ÇOK YÜKSEK |
20-29 |
7 altında |
7-10 |
10-20 |
20-24 |
25 üstünde |
30-39 |
8 altında |
8-14 |
14-23 |
23-26 |
27 üstünde |
40-49 |
9 altında |
9-17 |
17-21 |
25-28 |
29 üstünde |
50-59 |
10 altında |
10-19 |
19-26 |
26-29 |
30 üstünde |
60 ve üstü |
11 altında |
11-20 |
20-27 |
27-30 |
31 üstünde |
Dyt.AFİFE AYDEMİR