Kan şekeri düzeyi insan için hassas düzenlemelerden bir tanesidir. Belirli hastalıkların takibinde son derece önemli bir kriterdir. Düşüklüğü gibi yüksekliği de sorunlara neden olabilir.

Nedir?

Kan şekeri kan aracılığı ile tüm hücrelerin kullanımına sunulan temel enerji kaynağı olan maddedir; bu madde glukoz olduğu için, kan şekeri yerine kan glukozu tabiri de sıklıkla kullanılır. Normal değerleri 70-110 mg/dl arasındadır. Normal sınırlarda olmasına normoglisemi, düşmesine hipoglisemi, yükselmesine hiperglisemi denir.

Önemi
İnsan vücudundaki tüm hücreler yaşamlarını sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Enerjinin bittiği yerde önce hücrenin sonra da o hücrenin ait olduğu canlının yaşamı sona erer. Organizma sadece şekerden değil, yağlardan ve proteinlerden de enerji elde edebilir. Ancak bir kaç nedenle enerji kaynağı olarak kan şekeri çok önem arz eder;
Bazı hücreler (sinir hücreleri, oksijen-CO2 taşıyan eritrositler (kırmızı kan hücreleri), sperm gibi) enerji kaynağı olarak sadece glukozu kullanabilir ve daima kanda belirli miktarda glukoz bulunmasını arzu ederler. Hipoglisemi’de ortaya çıkan bayılmanın asıl nedeni sinir hücrelerinin kandan yeterince şeker alamaması ve ihtiyaç duydukları enerjiyi elde edememesidir. Böylece düzgün çalışamazlar ve vücudu yönetmede zaafiyet ortaya çıkar.
Vücutta en çok enerji tüketen hücreler kas hücreleridir. İnsan ağırlığının yaklaşık yarısını oluştururlar. Bu hücreler enerji kaynağı olarak en çok glukozu tercih ederler.
İnsan vücudu ve özellikle kaslar, hızla ve fazlaca enerji üretmeye ihtiyaç duyduğunda (ör; fizik aktivite gibi) glukozdan çok daha hızlı bir şekilde enerji elde edebilir. Yani glukoz yağlardan daha kolay ve daha hızlı yakılır ve daha çabuk, daha çok enerji ortaya çıkarabilir. Yağların yakılması ve enerjinin ortaya çıkarılması biraz zaman alabilir.

Normoglisemi nasıl düzenlenir?
Vücudumuzda kan şekerini düzenleyen çeşitli hormonlar vardır. En önemlileri; yükselmesini önleyen ve kan şekerini düşüren insülin, diğerleri ise insülin karşıtı olarak bilinen ve düşmesini önleyen ve kan şekerini yükselten glukagon ve özel durumlarda salınan kortizol ve adrenalin gibi hormonlardır.

Dr.Mahmut YAZICI
İç Hast. / Endokrin ve  Met. Hast. Uzmanı