Nodül Nedir?
Nodül, tiroid bezindeki kitle veya yumruya oluşumlardır. Nodül mevcut olan guatra, nodüllü guatr denir. Tiroid nodülleri sanıldığından çok yaygındır. İnsanların yarısına yakın kişide nodül olduğunu bildiren çalışmalar mevcuttur. Nodül mevcudiyetinin hasta açısından önemi;
•    Tiroid hormon düzeyine etkisi,
•    Ana solunum borusuna bası oluşturabilmesi,
•    Kanser olasılığıdır.

KANSER HABERCİSİ OLABİLİR Mİ?
Tıbbi açıdan tiroid'deki nodülün meme, akciğer, prostat veya vücudun başka bir yerindeki kitleden hiç bir farkı yoktur. Örneğin, memede, mamografi ile saptanan kitlelerin %25'i kanser iken %75'i kanser olmayan kitlelerdir. Tiroid için de benzeri bir durum söz konusudur; tiroid nodüllerinin %5'i kanserdir; tiroiddeki soğuk nodüllerin ise yaklaşık %25'i kanserdir. Bu yüzden gerekli tıbbi verilerin değerlendirilmesi ile nodül niteliği araştırılmalıdır. Tıbben vücutta bir kitle saptandığında bu kitlenin kanser olmadığını ortaya çıkarana dek gerekli tıbbi işlemler yapılmadan bu kitlenin benign(selim) yani iyi huylu olduğu tahmininde bulunmak bilimsel bir yaklaşım olmaktan uzak olduğu gibi hastanın aleyhine sonuçlar doğurabilir.

ÇEŞİTLERİ
•    Sıvı (kistik)
•    Sıvı katı karışık (semi-solid)
•    Katı (solid)

Nodüllerin sınırları genellikle net bir biçimde sağlam tiroid dokusundan ayrılabilir; ancak bazı nodüllerin sınırlarını ayırt etmek zor olabilir. Nodül her zaman elle muayene ile ve dışarıdan fark edilemeyebilir. Zehirli guatr ve Hashimato tiroiditinde ultrasonografik incelemede psödonodüller (yalancı nodüller) görülebilir. Bu yalancı nodüller tedavi ile kısmen düzelebilir.

TİROİT NODÜLLERİNE YAKLAŞIM
Nodüllerin çoğunluğu hasta tarafından fark edilmez. Tiroid'deki nodül çoğunlukla dışarıdan gözle fark edilmez. Bazı hastalarda nodül büyükçe olur ve dışarıdan bir fındık, ceviz veya mandalina boyutunda gözle dahi görülebilir.
Elle muayene nodül mevcut olup olmadığını her zaman ortaya koymaz. Ancak elle muayene tiroid bezi çevresinde lenf bezlerinin değerlendirilmesi açısından çok önemli bir yöntemdir. Tiroid bezinde nodül mevcut olup olmadığının en kesin kararı ultrasonografi ile verilir. Bu amaçla radyoloji veya endokrinoloji uzmanı tarafından doğru cihaz, doğru probe ve doğru teknik kullanılarak yapılacak ultrasonografi önem arz eder. Tiroid bezinde nodül olup olmadığı konusunda sintigrafi, ultrasonografi kadar etkin değildir. Özellikle normoaktif (ılık) nodüllerde ve boyutu 1 cm' in altındaki nodüllerde tiroid sintigrafisi yeterli kesinliğe sahip değildir. Ancak sıcak nodül ve soğuk nodül mevcudiyetini sintigrafi ile etkili şekilde ortaya koymak mümkündür. Zaten nodülün fonksiyonunu değerlendirmek için etkili tek yöntem sintigrafi olduğu için tiroid nodülü değerlendirmesinde ultrasonografiden sonra endokrinoloji uzmanı tarafından verilecek karara göre sintigrafi de planlanabilecektir.

Boyut ve İçerik
Nodüllü guatr hastalığının tanı aşamasında, tiroid'deki nodülün boyutunun ve içeriğinin (hücre, sıvı, kireç oturması) incelenmesi nodül hakkında sahip olunması gereken hayati ayrıntılardandır. Eskiden sanıldığı ve hatta bazı hekimlerce hala kabul edildiği gibi, nodül boyutu kanser ile tam ve direk bir ilişkiye sahip değildir. Küçük nodüllerde de kanser çıkma riski mevcuttur. Bu amaçla en etkili yöntem doğru ve eksiksiz yapılmış tiroid ultrasonografi'sidir. Bu amaçla doppler ve sintigrafi kullanılmaz; elle muayene sadece tahmini bilgi verir. Ultrasonografide katı içerikli veya katı içeriği sıvı içeriğe göre daha fazlaca olarak rapor edilen nodüller hücreden zengin olduğundan kanser yönünden dikkatle incelenmelidir. Endokrinoloji uzmanı tarafından nodülün niteliği ve büyüklüğüne göre belli periyodlarla ultrasonografi ve ince iğne aspirasyon biyopsisi planlananacaktır.

Fonksiyon
Nodülün fonksiyonu seçilecek tedavi yöntemine karar verme ve kanser riskini tahmin etmede çok önemlidir. Hatta tedavinin ne zaman ve nasıl yapılması gerektiğine dair ipuçları bile verir. Fonksiyon açısından nodüller dörde ayrılır:
•    Ilık nodüller (normoaktif)
•    Sıcak nodüller (hiperaktif)
•    Soğuk nodüller (hipoaktif)
•    Sıcak otonom nodüller

Her nodülde kanser çıkma ihtimali vardır, ancak soğuk nodülde kanser ihtimali daha yüksektir. Nodülün fonksiyonu en kesin olarak sintigrafi ile değerlendirilir. Nodül fonksiyon değerlendirilmesinde ultrasonografi ve dopplerin yeri yoktur.
Tiroid bezinde nodül olması her zaman tiroid hormon bozukluğuna neden olmaz. Ancak sıcak nodüllerde, özellikle de otonom sıcak nodüllerde zehirli guatr yani tiroid hormon yüksekliği (hipertiroidizm) çok sıktır. Bu durumda çok çalışan nodül aşırı hormon üretir. Soğuk nodüller genellikle tiroid hormon düzeyini bozmaz. Tiroid nodülünün hormon düzeyine etkisini araştırmak için tiroid hormonlarının (serbestT3, serbestT4 ve TSH) kanda ölçülmesi gerekir.

Takip ve Tedavi
Nodüllerin takibi için ultrasonografi kullanılmaktadır; bu amaçla doppler tetkiki ve sintigrafi kullanılmamalıdır. Nodül tedavisinde kullanılan ilaçların etkisi, kan alınıp hormon düzeyleri ölçülerek yapılmalıdır. Büyüklüğü 2 cm’den fazla ve/veya ana solunum borusuna bası bulguları olan ve/veya ince iğne aspirasyon biyopsisinde kanser olduğu(veya şüphesi) tespit edilen nodüllerde cerrahi planlaması yapılmalıdır.
Cereahide genellikle tüm tiroid bezi alınacağından sonuçta hipotiroidi gelişecek ve ömür boyu sürecek olan hipotiroidi oluşacağından levotiroksin yerine koyma tedavisi uygulanacaktır.
Otonom sıcak nodüllerde zehirli guatr yani tiroid hormon yüksekliği (hipertiroidizm) durumunda cerrahiye alternatif olarak Radyoaktif Iyod kullanılabilmektedir. Bunun sonucunda da genelde hipotiroidi gelişebileceğinden levotiroksin yerine koyma tedavisi uygulanacaktır.

Dr.Mahmut YAZICI
İç Hast. / Endokrin ve  Met. Hast. Uzmanı